پخش کتابچه به مناسبت سالگرد درگذشت پروفسور محمد تقی زهتابی
اورمونیوز(۲۶ دی ۱٣٨۷): به گزارش خبرنگار اورمونیوز کتابچه ای با عنوان «سو دئییب دیر منه اولده آنام٬ آب کی یوخ»* شامل مجموعه مقالات در مورد پروفسور محمد تقی زهتابی به صورت گسترده ای در ارومیه و دیگر شهرهای آذربایجان از سوی جمعی از فعالین حرکت ملی آذربایجان پخش شده است. در این کتابچه که انتشار آن از طرف برخی از فعالان حرکت ملی آذربایجان در تبریز صورت گرفته است مقالاتی از زهره وفایی، ع.ا غفوری نیا، سبحان طالیبلی و ... و همچنین بیوگرافی دکتر زهتابی همراه با معرفی آثار او درج شده است. همچنین گونش تبریزلی همسر مرحوم غلامرضا امانی از فعالین شناخته شده حرکت ملی آذربایجان در مطلبی با عنوان «پرفسور زهتابی-نین آغیرلاما تؤره نی »به ذکر خاطره یکی از مراسمات گرامی داشت دکتر زهتابی که در آن فعالین حرکت ملی آذربایجان از جمله مرحوم غلامر ضا امانی بازداشت شده بودند پرداخته است.
پروفسور محمد تقی زهتابی نویسنده٬ روزنامه نگار٬ زبانشناس و مورخ آذربایجانی٬ سال ۱۳۰۲ هجری در شهر شبستر به دنیا آمد. او به علت همکاری با حکومت ملی آذربایجان و فعالیتهای سیاسی مجبور به ترک کشور شده و تحصیل خود را که دردوره حکومت ملی آذربایجان٬ در دانشگاه تبریز آغاز کرده بود در دانشگاه باکو به اتمام رساند. وی سالها در دانشگاههای باکو و بغداد به تدریس ادبیات عربی و تاریخ باستان پرداخته است و مؤلف دهها کتاب ادبی و تاریخی است که مشهورترین آنها کتاب حجیم « ایران تورکلرین اسکی تاریخی»** می باشد. پروفسور زهتابی در شکلگیری موج نو حرکتهای سیاسی در آذربایجان که « حرکت ملی آذربایجان» نام گرفت نقش اساسی ایفا نموده است. وی برای نخستین بار ایده طرح مطالبات فرهنگی و زبانی به صورت تجمع صلح آمیز در قلعه بابک را آغاز کرد که بعدها به بزرگترین تجمع سیاسی سالانه در تاریخ آذربایجان و حتی ایران تبدیل شد و علیرغم فشارهای حکومت ایران و دستگیری دهها تن قبل و بعد از مراسم صدها هزار نفر در آن اشتراک کرده اند. پروفسور محمد تقی زهتابی دیماه سال ۱۳۷۷ و بعد از بازگشت از سفر آلمان در خلال سلسله قتلهای موسوم به زنجیره ای در ایران٬ به صورت مشکوکی در منزل خود در شبستر درگذشت. حزب قورتولوش آذربایجان جنوبی در تاریخ چهارم دیماه ۱۳۸۷ عکسهایی که نشان از شکنجه شدن او قبل از مرگ را دارند منتشر کرده است. بنا به بیانیه منتشره از سوی این حزب جهت جلوگیری از هر گونه تهدید امنیتی بعضی از هموطنان آذربایجانی این اسناد پس از ۱۰ سال منتشر شد. در این بیانیه از مرحوم دکتر زهتابی با عنوان « شهید راه حرکت ملی آذربایجان» یاد گردیده است.
* مادرم در ابتدا به من سو گفت نه آب (عنوان شعری مشهور برای کودکان از زهتابی)
** تاریخ دیرین ترکها در ایران
آشیق علی یئکنلی-نین شعر مجموعه سی
اورمیه ده چاپ اولوب
اورمونیوز(۱۴ یانوار ۲۰۰۹): «بلکه بیر گون دیله دوشدو» آدلی شعر توپلوسو آاشیق ماهنیلارینی اورمیه و قاراداغ سبکلرینین هر ایکیسینده اوستاجا ایفا ائدن آشیق علی یئکنلی-نین شعرلینیدن عیبارت اولان٬ اورومیه ده یئنی نشر اولونموش کیتابین آدیدیر.
آشیق علی یئکنلی کیتابین گیریش بؤلومونده اؤزونو اوخوجولارا بو شکیلده تقدیم ائدیر:
«۱۳۴۰-جی ایل یئکانات ماحالینین داش یئکن کندینده بیر اکینچی عائیله ده دونیایا گوز آچدیم. باشقا دیلده اوخوماغین چتینلیکلرینه باخمایاراق ایلک اوخولو کندیمیزده بیتیردیم . داها آجیناجاقلی یوخسوللوق و کندیمیزده اورتا اوخولون اولمادیغنا گوره اوخوماقدان دوردورولدوم. بوتون بونلار بئله ایلک یاشلاریمدان آنا یوردوم آذربایجانین شیفاهی خالق ادبیاتینی آنامین سینه دن سینه یه قازاندیغی سوز خزینه سیندن امدیم و بئله لیکله منده سؤز ، شعر ، ساز و آاشیقلیق شعورو یاراندی. آرتیق منیم اوچون یازدیغیم شعرلرین نئجه لییینین حاقیندا سوز آچماغیم چتیندیر. بوشعر توپلوسوندا یئرلشن شعرلریمده عمومیتله اجتماعی، فرهنگی، انسان سئوگیسی، وطن عشقی قونولارینا و اؤزللیکله خالق ادبیاتینین أن باشدا گئدن اوزان صنعتینه اؤنم وئرمیشم. اولسون کی قلمه آلدیقلاریم ائلیمیزین، یوردوموزون، دوغما دیلیمیزین، آنادان امدیییم سودون و آتادان آلدیغیم اؤیودلرین حاقینی اؤده سین.»
کیتاب اورمیه نین یاز نشریاتی طرفیندن نشر ائدیلیب و ۳۰۰۰ تومن قیمت ایله کیتاب ائولرینده ساتیشا قویولوبدور.
عزاداران ارومیه ای قربانیان قاراباغ را یاد کردند
اورمونیوز(۱۹ دی ۱٣٨۷): روز چهارشنبه مصادف با عاشورا سالروز شهادت امام حسین سومین امام شیعیان در کربلا دسته های عزاداری در شهر اورمیه آوارگان و قربانیان قره باغ را نیز یاد کردند. به گزارش خبرنگار اورمونیوز در این روز برخی از نوحه خوانها با طرح حوادث غزه به یاد آوری حوادث خونین و اشغال قاراباغ به دست کشور ارمنستان پرداختند. نوحه سرایان اشغال اراضی مسلمین در قاراباغ را توهین به همه مسلمانان دانسته و خواستار آن شدند که آن گونه که به فلسطینی ها یاری می شود به مسلمانان قاراباغ نیز کمک شود. بر اسس همین گزارش روزهای عاشورا و تاسوعا به خصوص در قسمتهایی از شهر که جمعیت بسیاری برای تماشای عزاداری تجمع می کنند٬ اسم قاراباغ و خوجالی به دفعات و از دستجات مختلف شنیده می شد و عده ای نیز با دادن نذری خود به نوحه خوانها خواستار دعا برای قربانیان آذربایجانی قاراباغ و خوجالی و همچنین آزادی قاراباغ می شدند.
بنا به گفته های منابع موثق در سالهای اخیر فشارهای زیادی از طرف ارگانهای دولتی بر علیه نوحه خوانها اعمال می شود که به زبان فارسی نیز نوحه خوانی کنند. در پی این فشارها بسیاری از دستجات برای نشان دادن اعتراض خود به این فشارها اقدام به افزودن پلاکاردها و پارچه نوشته ها به زبان تورکی با مضامین مربوط نموده اند.
«QƏRİB ŞƏHƏRİN HÖNKÜRTÜLƏRİ»
1918-ci ildə Güney Azərbaycanın qərb bölgəsində erməni-assuri silahlı birləşmələrinin xalqımıza qarşı törətdiyi soyqırım aktının canlı şahidinin xatirələri nəşr olunub.
Urmiyadakı «Yaz» nəşriyyatı «Qərib şəhərin hönkürtüləri» başlığı ilə Qulam xan Hişmətin xatirələrini kitab halında çap edib. 232 səhifəlik bu kitab Birinci Dünya Müharibəsi illərində Urmiya ətrafında baş vermiş «Cilovluq» faciəsini (erməni-assuri silahlı dəstələrinin o vaxt Urmiya-Salmas-Xoy bölgəsində həyata keçirdiyi kütləvi qırğın Güneydə belə adlandırılır – M.M.) və ondan sonra şəkak kürd tayfasının başçısı İsmayıl Simkonun (Simitkonun) törətdiyi hadisələri əks etdirən mötəbər tarixi mənbədir.
Qulam xan Urmiyanın mülkədarlarından biri olmuş və 1954-cü ildə dünyasını dəyişmişdir. Hal-hazırda Urmiya bazarının bir hissəsi onun adı ilə «Qulam xan rastası» kimi məşhurdur. Onun xatirələri oğlu Firuz Hişmət tərəfindən illərlə qorunub saxlanmış və nəhayət, çap olunmaq üçün «Yaz» nəşriyyatına təqdim dilmişdir.
Qulam xan Hişmətin xatirlərində əks olunmuş dövrün hadisələrini tanınmış Güneyli tarixçi, mərhum Səməd Sərdariniya yığcam şəkildə belə təsvir etmişdir: «Osmanlı assuriləri Birinci Dünya Müharibəsində Osmanlı dövlətinə qarşı savaşda Rusiyanı himayə etdikləri üçün məğlub olub İrana qaçdılar, Qərbi Azərbaycanın şəhər və kəndlərində, o cümlədən, Urmiya və Salmasda məskən saldılar. Güney Azərbaycan əhalisi bu çağırılmamış qonaqları mehribanlıqla qəbul etdi. Lakin çox keçmədən ingilislər bu assuri qaçqınlarını Qafqazdan qaçıb gəlmiş ermənilərlə (yerli erməni və assuriləri də onlara qoşaraq) birgə silahlandırıb Güney Azərbaycanın qərb hissəsində bir xristian dövləti yaratmaq istədilər. Belə bir dövlətin yaranması isə bu əyalətdə yaşayan müsəlmanların (Azərbaycan türklərinin – M.M.) soyqırımı bahasına başa gəlməli idi. Beləliklə də, erməni və assurilərdən ibarət silahlı xristian ordusu qısa zamanda Urmiya, Salmas və Köhnəşəhərdə 130,000 nəfərdən çox yerli müsəlman əhalini son dərəcə acınacaqlı və faciəvi şəkildə qırıb tökdü. Həmin kütləvi qırğınlar nəticəsində bu cinayətkarların çirkin məqsədi az qala gerçəkləşəcəkdi, lakin Osmanlı ordusunun gəlişindən sonra onların bütün iyrənc planları puça çıxdı».
Əlavə edim ki, həmin dövrdə Güney Azərbaycanın qərb bölgəsində Andranik, Marşimon, Petros kimi qatillərin vəhşi əməllərinə son qoymuş Osmanlı əsgərlərinin başında generallar Xəlil Paşa və Əli Ehsan Paşa dayanırdı…
انتشار دو مجموعه شعر ترکی در ارومیه
دیوان موللا پناه واقف
اورمونیوز(۱۵ دی ۱٣٨۷): دیوان موللا پناه واقف شاعر٬ عالم و موسیقی دان آذرباجانی قرن ۱۸ میلادی بعد از ۵/۱ سال تلاش و دهها مورد لغو مجوز چاپ بالاخره با تلاش بهرام اسدی سرپرست انتشارات یاز اورمیه چاپ و منتشر شد. دیوان ملا پناه واقف که قبلا در جمهوری آذربایجان چاپ شده بود برای اولین بار با رسم الخط عربی و به زبان ترکی در این سوی ارس منتشر می شود. دیوان موللا پناه مشتمل بر اشعار هجایی و عروضی در قالبهای مختلف از جمله قوشما، تجنیس، غزل، مخمس و معشر می باشد.
موللا پناه واقف حدود ۳۰۰ سال پیش در ناحیه قازاخ شهر گنجه به دنیا آمد و در سن ۷۰ سالگی در شهر شوشا درگذشت. او وزیر یکی از خوانین قره باغ بود.
اورمونیوز(۱۵ دی ۱٣٨۷): سومین مجموعه اشعار شاعر مشهور اورمیه ای عبدالرحمان طیار قولونجو متخلص به دده کاتیب توسط انتشارات یاز اورمیه منتشر شده است. این کتاب « گونوموز آیدین» نام دارد و شامل ۳۳۵ صفحه اشعار به زبان ترکی آذربایجانی با مضامین اغلب اجتماعی٬ عرفانی و پند آموز و در اوزان هجایی می باشد.
دده کاتیب همچنین به عنوان عالم مذهبی سنیهای حنفی مذهب آذربایجان غربی نیز شناخته میشود. او به جز ترکی و فارسی به زبانهای عربی و کردی هم تسلط دارد. اکثر اشعار وی به لهجه آذربایجانی است ولی به لهجه ترکیه نیز اشعار زیادی سروده است. او در میان عاشیقها و اوزانهای آذربایجان غربی و شهرهای شرقی ترکیه (به خصوص در بین ترکهای کوره سوننی دو طرف مرز) بسیار مشهور است. عبدالرحمان طیار در جوانی با تخلص کاتب شعر می سرود اما پس از چندین بار دعوت به محافل ادبی ترکیه٬ اساتید دایره ادبیات شهر قونیه او را « دده» خواندند و تخلص وی نیز به صورت « دده کاتیب» تغییر کرد. دده کاتیب ۸۴ ساله است و در قصبه قولونجو (قولنجی) مابین اورومیه و سلماس زندگی می کند.
قبلا دو مجموعه شعر با نامهای « اینجیلی صدف» و «اورمو گؤلو» از این شاعر منتشر شده بود.
انتشار کتاب در مورد قتل عام اهالی ارومیه
توسط شبه نظامیان ارمنی و آشوری در سال ۱۹۱۸
اورمونیوز(۱۴ دی ۱٣٨۷): خاطرات غلام خان حشمت اورمیه ای به صورت کتابی با عنوان « مویه های شهرغریب » در اورمیه منتشر شد. این کتاب حاوی مستنداتی از فجایع «جیلولوق»* در اورمیه و حوادث بعد از آن که توسط اسماعیل سیمکو (رئیس ایل شکاک) انجام پذیرفت می باشد. غلام خان حشمت یکی از مالکین اورمیه و فرزند مالک منطقه «حصار قاپیچی » اورمیه بود که در سال ۱۳۳۳ درگذشته است. قسمتی از بازار اورمیه به نام او و با عنوان « غلام خان راستاسی» مشهور است.
قتل عام بسیاری از مردم اورمیه٬ سلماس و خوی که در سال ۱۹۱۸ و توسط دستجات مسلح ارمنی و آشوری صورت گرفت با نام جیلولوق (جئلولوق) مشهور است.**
کتاب ارزشمند و تاریخی مویه های شهرغریب مشتمل بر ۲۳۲ صفحه می باشد و با قیمت ۳۵۰۰ تومان در کتابفروشی ها به فروش می رسد. این کتاب توسط فیروز حشمت فرزند غلام خان و بعد از سالها حفظ و نگهداری برای چاپ به انتشارات «یاز » سپرده شده است. انتشارات یاز اورمیه توسط شاعر و نویسنده اورمیه ای بهرام اسدی اداره می شود و تا کنون دهها کتاب به زبانهای فارسی و ترکی در موضوعات شعر٬ داستان٬ رمان٬ تاریخ آذربایجان و ... منتشر کرده است. این انتشارات در سال ۱۳۸۵ نیز در مورد فاجعه جیلولوق رمان تاریخی « راز گل نسترن» نوشته حوریه رحیمی قولنجی را منتشر کرده بود.
** در اوائل قرن بیستم میلادی دول اروپایی و روسیه به مسلح کردن برخی از گروههای آسوری(آشوری) و ارمنی و تحریک آنها علیه دولت عثمانی پرداختند. هزاران تن از این شبه نظامیان به سرکردگی «آندرانیک»٬ «مارشیمون» و «پترُس» از قلمرو عثمانی به شهرهای خوی٬ سلماس و اورمیه سرازیر شده و ماهها به قتل عام و غارت مردم این شهرها پرداختند. این غائله با کمک عسکرهای عثمانی به سرکردگی « خلیل پاشا » ختم شد.
خبرگزاری دانشجويان ايران - ایسنا:مسؤول دايره اطلاع رساني فرمانده انتظامي آذربايجان غربي اظهار كرد: کشفيات قاچاق اسلحه در آذربايجان غربي ۷۵ درصد افزايش يافته است.
در قونيه (ترکیه) انجام شد:
تقدير بنياد مولانا از همايش «شمس و مولانا» و نمايندهی مردم خوی
به گزارش خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، در مراسمي كه در محل موزهي مولانا در قونيه ترتيب يافته بود، اسين چلبي - بيست و دومين نوادهي مولانا - كه قائممقام بنياد مولاناست، با بيان اينكه همايش «شمس و مولانا» با محوريت پل دوستي بين خوي و قونيه توانست همدلي و اتحاد دو فرهنگ و دو ملت را موجب شود، اظهار كرد: دكتر حسيني صدر با برگزاري اين همايش عظيم، مردم دنيا را با افكار و انديشههاي متعالي شمس و مولانا آشنا كرد.
کمال علی یئو هنرمند نخجوانی
فعال در ارومیه از کشور اخراج شد
اورمونیوز(۵ دی ۱٣٨۷): « کمال علی یئو» از هنرمندان زبر دست موسیقی آذربایجانی (نوازنده گارمان، اهل نخجوان جمهوری آذربایجان) که از شش سال پیش با گروههای موسیقی مانند «تورک موزیک» و « ائل سسی» و برخی مؤسسات هنری اورمیه همکاری داشته است چند روز پیش به دلایل نامعلومی و به دستور مقامات امنیتی و مسئولین اداره امور اتباع بیگانه اخراج گردید.
به گزارش خبرنگار اورمونیوز ماموران امنیتی با حضور در مؤسسه « باریش» اورمیه به سرپرستی سامان علوی از کمال علی یئو مربی گارمان این مؤسسه خواسته بودند سریعا خود را به دایره حراست اداره اتباع بیگانه اورمیه واقع در اول جاده سلماس معرفی نماید. وی بعد از حضور در این اداره با مأموران اداره اطلاعات روبرو شده و ماموران امنیتی به این هنرمند هشدار داده بودند در عرض ۲۴ ساعت باید خاک ایران را ترک نماید در غیر این صورت بازداشت خواهد شد.
گفته می شود مأموران با چند نفر دیگر از هنرمندان موسیقی جمهوری آذربایجان که در شهر اورمیه به فعالیت هنری می پردازند تماس گرفته و آنها را نیز به اداره امور اتباع بیگانه فرا خوانده اند. پلیس امنیت استان آذربایجان غربی هر از چند گاهی فشار بر مؤسسات فرهنگی و هنری و گروه های هنری آذربایجانی را شدت می بخشد.
باجناق محصولی به جای رحیم قربانی!
اورمونیوز(٣ دی ۱٣٨۷): منابع نزدیک به گروه خبری اورمونیوز در استانداری آذربایجان غربی اطلاع می دهند که رحیم قربانی استاندار آذربایجان غربی جای خود را به سردار مجرد می دهد. این منابع موثق می گویند صادق محصولی وزیر جدید کشور دولت احمدی نژاد که به سردار میلیاردی شهرت دارد٬ در رفت و آمدهایی که به اورومیه داشت مقدمات این تعویض را فراهم کرده و قصد دارد باجناق خود سردار مجرد را به استانداری آذربایجان غربی منصوب نماید. محصولی که خود نیز یک نظامی است قبلا در سپاه اورمیه به همراه برخی از اعضای دولت فعلی از جمله رئیس جمهور احمدی نژاد در پستهای مهم سیاسی و نظامی بوده است. به گفته همسر حمید باکری ٬ محصولی در آن دوران با بعضی از سران سپاه از جمله باکری ها اختلافهای عمیقی داشت.
برخی از محافل سیاسی - حکومتی معتقد هستند که با به روی کار آمدن وزیر کشور جدید تسویه حسابهایی مابین گروههای مختلف اصولگرا به وقوع خواهد پیوست. گفته می شود عده ای از مسئولین استان از انتصاب سردار مجرد به سمت استانداری آذربایجان غربی اعلام نارضایتی کرده اند. همچنین سیاسیون و مطبوعاتیان اورمیه معتقدند که با آمدن سردار مجرد فضا برای فعالیتهای سیاسی و مطبوعاتی حتی بسته تر از موقعیت فعلی خواهد شد. سردار مجرد از سپاهیان شاغل در حفاظت اطلاعات نیروی انتظامی بوده که بعد از بازنشستگی با تاسیس چندین شرکت از سرمایه گذاران بزرگ تهران محسوب می شود.
يك عضو هيات علمی دانشگاه آزاد اسلامی اروميه:
شبكههای استانی به لحاظ جامعه شناسی نقش خنثی شدهای دارند
وي با بيان رسانهها درترويج مسائل فرهنگي و آداب و رسوم مناطق نقش بسزايي دارند، اظهار كرد: رسانههاي گروهي و در راس آنها صدا و سيماي جمهوري اسلامي بايد با يكتركيب موزون شامل افراد مطلع و متخصص در زمينههاي فرهنگي به اين سهم بپردازند؛ چراكه رسانهها و به ويژه شبكههاي استاني مروج و مبلغ فرهنگ بوميدر مناطق مختلف هستند و اين خلا عملي در شبكههاي استاني قابل شهود است به طوري كه به لحاظ جامعه شناسي نقش خنثي شدهاي دارند.
متن کامل خبر را از سایت ایسنا بخوانید
۳۷ درصد فرهنگيان آذربايجان غربی
فاقد مسکن هستند
جمشيد محمدزاده معاون سياسی و امينتی استاندار آذربايجان غربی با بيان اينکه متاسفانه بعد از پيروزی انقلاب اسلامی مديريت مناسب و باثباتی در زمينه زمينها صورت نگرفته، اظهار کرد: فرهنگيان استان خواستههای مشروعی در مورد مسکن دارند ولی در وضعيت کنونی مسکن يا بايد زمين مورد نياز را با همکاری سازمان مسکن و شهر سازی به صورت آزاد خريداری کنند و يا بايد با امکانات موجود دولت کنار بيايند.
متن کامل خبر را از سایت ایسنا بخوانید
آذربایجانیها در ایران به خاطر برگزاری مراسمها و مناسبتهای ملی خود بازداشت و مورد شکنجه قرار می گیرند
بی خبری مطلق از وضعیت
عبدالله عباسی جوان و حسین حسینی در زندان اوین
یورش مأمورین اطلاعات به منزل شهروندان اورمیه ای
و دستگیری چند فعال اجتماعی و هویت طلب
ادامه را از اینجا بخوانید